Zwrot drogich prezentów po rozstaniu

Święta, Święta i... po związku. Styczeń to w mojej kancelarii czas, kiedy emocje poświąteczne opadają, a zaczynają się chłodne kalkulacje. Często scenariusz wygląda tak: pod choinką znalazłaś wymarzony ekspres do kawy, luksusową torebkę albo nowy telefon. Tydzień później dochodzi do kłótni, padają słowa o końcu związku, a zaraz po nich żądanie: „Oddawaj to, co Ci kupiłem”.

Czy w świetle prawa musisz spakować prezenty razem ze swoimi ubraniami? Odpowiedź brzmi: zazwyczaj nie. Ale diabeł tkwi w szczegółach.

Prezent to darowizna. Kropka.

W kodeksie cywilnym nie ma definicji "prezentu świątecznego". Dla prawnika to, co znalazłaś pod choinką, to umowa darowizny.

W momencie, gdy partner wręczył Ci prezent, a Ty go przyjęłaś – stałaś się jego wyłączną właścicielką. Własność przeszła z niego na Ciebie. To, że on za to zapłacił, przestaje mieć znaczenie. To teraz Twoja rzecz.

Zasada jest prosta: Samo rozstanie, nawet w gniewie, nie jest powodem do zwrotu darowizny. To, że przestało się między Wami układać, uczucie wygasło lub po prostu "nie pasujecie do siebie", nie daje byłemu partnerowi prawa do żądania zwrotu laptopa czy biżuterii.

Kiedy jednak trzeba oddać prezent? 

Prawo przewiduje jedną, szczególną furtkę, która pozwala darczyńcy (Twojemu byłemu) na odwołanie darowizny. Jest nią rażąca niewdzięczność obdarowanego (Art. 898 Kodeksu cywilnego).

Brzmi groźnie, prawda? Ale co to oznacza w praktyce? Aby partner mógł skutecznie żądać zwrotu prezentu w sądzie, musiałby udowodnić, że dopuściłaś się wobec niego czynów wysoce nagannych, celowych i skierowanych przeciwko niemu.

Co może być uznane za rażącą niewdzięczność?

• Popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (np. pobicie, kradzież).

• Ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych (jeśli np. macie dzieci).

• Pozostawienie partnera bez pomocy w ciężkiej chorobie lub sytuacji zagrażającej życiu (np. on ma wypadek, a Ty odmawiasz wezwania pomocy).

Co nie jest rażącą niewdzięcznością (w typowych sprawach):

• Samo rozstanie z Twojej inicjatywy.

• Zwykłe kłótnie, sprzeczki, "ciche dni".

• Fakt, że zakochałaś się w kimś innym (choć zdrada bywa oceniana różnie, sądy często uznają, że niewierność w związku nieformalnym to sprawa moralna, a nie prawna przesłanka do zwrotu majątku, chyba że była połączona z innym wrogim działaniem).

Podsumowanie: Nie daj się zastraszyć

Jeśli Twój były partner nęka Cię wiadomościami o zwrot prezentów, pamiętaj: prawo własności jest po Twojej stronie. Jeśli nie dopuściłaś się względem niego drastycznych czynów, prezenty zostają z Tobą.

Masz wątpliwości, czy Twoje zachowanie może zostać uznane za "rażącą niewdzięczność"? A może były partner wysłał Ci już pismo od prawnika odwołujące darowiznę? Umów się na konsultację – przeanalizujemy Twoją sytuację na chłodno.